Koolhydraten: kwaliteit boven kwantiteit

Koolhydraten zijn de voornaamste bron van energie, gevolgd door vet en eiwit. Hoewel iedereen koolhydraten nodig heeft, worden koolhydraten toch vaak aangezien als de boosdoener van alles. Zodra men ‘gezonder wil leven’ worden de koolhydraten gelijk geschrapt, terwijl de effecten van een dieet laag in koolhydraten op de lange termijn nog niet duidelijk zijn. Wel is er bewijs dat naast de kwantiteit, ook de voedingsbronnen – ofwel de kwaliteit – van koolhydraten een rol spelen bij de gezondheid. Zo zijn koolhydraten uit bijvoorbeeld volkorengranen en fruit kwalitatief beter dan uit geraffineerde granen en vruchtensap.

Onderzoekers aan de Harvard University waren nieuwsgierig naar de associatie tussen een laag koolhydraatdieet en vroegtijdig overlijden, en hebben daarbij ook de kwaliteit van de koolhydraten meegenomen. De voeding- en gezondheidsgegevens van meer dan 37.000 Amerikanen zijn geanalyseerd. Van de 4.866 personen die tijdens de studie overleden, is geanalyseerd hoeveel koolhydraten ze aten, en of ze deze uit gezonde of ongezonde bronnen haalden. Koolhydraten van hoge kwaliteit komen voornamelijk uit volkoren granen, fruit, peulvruchten en groenten met weinig zetmeel. Koolhydraten van lage kwaliteit komen voornamelijk uit geraffineerde granen, toegevoegd suiker, vruchtensap, aardappelen en andere zetmeelrijke groenten. Een gezond dieet laag in koolhydraten bevat – volgens deze studie – lagere hoeveelheden koolhydraten van lage kwaliteit en hogere hoeveelheden plantaardig eiwit en onverzadigd vet, maar alsnog >40 en% uit koolhydraten.

En wat blijkt: een laag koolhydraatdieet (>40 en%) in het algemeen is niet geassocieerd met vroegtijdig overlijden. Mensen die een koolhydraatarm dieet volgden, leefden dus niet langer of korter dan degenen die een ‘normaal’ dieet volgden. Maar zodra er gekeken wordt naar de kwaliteit van de koolhydraten, werd er wel een associatie gezien. Uit de studie blijkt namelijk dat de kans op vroegtijdig overlijden 9% lager is wanneer koolhydraten uit gezonde voedingsmiddelen komen. De voedingsbronnen met koolhydraten van een hoge kwaliteit bevatten naast de macronutriënten namelijk ook bioactieve componenten, zoals vezels, vitaminen en mineralen. Deze voedingsstoffen zijn waarschijnlijk van invloed op de associatie tussen het laag koolhydraatdieet met kwalitatief goede koolhydraten en vroegtijdig overlijden.

Ook deze studie onderstreept weer het belang van volkoren: het inruilen van geraffineerde graanproducten (zoals witbrood) voor volkorenbrood zorgt voor gezondheidswinst en een verlaagd risico op vroegtijdig overlijden. Onthoud dus: koolhydraten zijn niet slecht, maar we moeten kiezen voor de kwalitatief goede koolhydraten en de juiste hoeveelheid ervan eten. Kwaliteit boven kwantiteit dus!

Bron: JAMA Internal Medicine, 21 januari 2020

Trefwoorden